Seçime hazırlanan İsveç’in yerel yönetim sistemine genel bir bakış

Bu yıl İsveç’te üç önemli seçim yapılacak. 

25 Mayıs’ta Avrupa Parlamentosu (AP) seçimleri olacak. Bu seçimlerle İsveç’i beş yıl boyunca AP’de temsil edecek 20 milletvekili belirlenecek. 14 Eylül’de ise seçmenler, gelecek dört yıl ülkenin kaderini belirleyecek hükümet için sandığa gidecek. Aynı gün ülke genelinde yerel seçimler de yapılacak.

30 ila 40 bin arasında olduğu tahmin edilen Türk kökenli seçmenin oy kullanacağı seçimlerde, özellikle yerel meclisler için çok sayıda Türk aday da yarışacak. 

 349 milletvekilinden oluşan İsveç Ulusal Meclisi’ne (Riksdag) aday olunmasına rağmen, şu ana kadar açıklanan parti listelerinde seçilebilecek sırada bir Türk aday bulunmuyor. 

Hali hazırda milletvekili olan iki Türk’ten biri olan Sedat Doğru, aday listesinde 28’inci sırada yer alıyor. Milletvekili Doğru’nun bu sıradan tekrar meclise girme şansı çok zayıf görünüyor. Milletvekilliğinin yanı sıra daha önce bulunduğu Haninge Belediyesi meclis üyeliğine aday olan Doğru’nun buraya tekrar girmesine ise kesin gözüyle bakılıyor.

Yeşiller Partisi’nden iki dönem üst üste milletvekili seçilen Mehmet Kaplan ise, bir kez daha aday olma imkanı bulunmasına rağmen kendi isteği ile aday olmadı. Milletvekili Kaplan, daha icracı bir posizyon olan Stockholm Belediye Başkanlığı’na göz dikti. Yeşiller’in iktidar ortakların biri olması durumunda Kaplan’ın dışarıdan ‘Bakan’ olma seçeneği de bulunuyor. 

Peki, Kaplan’ın Stockholm Belediye Başkanı seçilme olasılığı var mı? 

Bu soruya ‘evet’ ya da ‘hayır’ demeden önce İsveç’in yerel yönetim sistemine kısa bir göz atmakta fayda var. 

Üniter bir devlet olan İsveç, 21 ilden (län) oluşuyor. Her bir ilde birden fazla belediye (kommuner) bulunuyor. İsveç genelinde toplam 290 belediye mevcut.  Yerel yönetimler oldukça etkin ve yetkili. Meclis üye sayısını kendileri belirliyor. Nüfus yoğunluğuna göre her ilde 31 ila 101 arasında üyeden oluşan birer İl Meclisi (landsting) veya Belediye Meclisleri (kommunfullmäktige) bulunuyor. Meclis üyeleri doğrudan seçimler ile belirleniyor. Sembolik bir ücret alan bu üyeler teklif, tartışma ve oylama haklarına sahipler. 

Yine nüfusuna göre her bir ilin 1 ila 8 arasında belediye başkanı olabiliyor. Stockholm’de sekiz portföylü yani iktidar kanadından, sorumluluk alanı olan belediye başkanı bulunuyor.  Muhalefet partilerini temsilen dört tane de portföysüz belediye başkanı görev yapıyor. İktidardaki partiler, oy oranlarına göre bu sekiz başkanlığı aralarında paylaşıyor. Başkanların her biri şehir planlama, sosyal işler, eğitim, finans gibi alanlardan sorumlu. Belediye meclis üyelerinin aksine full time maaşla çalışırlar ve bir milletvekilinden daha çok ücret alırlar.

İsveç’te belediye başkanı ‘kommunalråd’ diye geçer. Stockholm’dekilere ise şehirli anlamına gelen ‘borgarråd’ denir. Sekiz borgarråd arasında finanstan sorumlu olan, yani parayı yöneten en önemli başkan konumuna sahip. Finanstan sorunlu başkanı seçimlerde en çok oy alan parti belirliyor. Geri kalanlar ise tamamıyla koalisyon partilerin kendi aralarındaki pazarlığa kalıyor.

Stockholm Belediyesi’ndeki bu sekiz koltuktan beşi şu an Moderat Parti’nin, geriye kalanların ikisi Halk ve diğeri de Merkez (Center) Parti’nin elinde. Dört muhalefet koltuğunun ise ikisi Sosyal Demokrat, biri Yeşiller ve bir diğeri de Sol Parti’de. 

Son kamuoyu yoklamalarına göre iktidar olan sağ bloğun yerini sol blok alıyor. Böyle bir durumda yapılacak bir dağılımda dört belediye başkanlığını Sosyal Demokratlar alıyor. Üçü Yeşiller’in ve biri de Sol Parti’nin oluyor. 

Seçime kadar Yeşiller halihazırdaki puanını koruyabilirse, Kaplan’ın Stockholm Belediye Başkanı seçilmemesi için bir neden bulunmuyor. Seçilme ihtimali oldukça yüksek. 

Çünkü Kaplan, Yeşiller Partisi’nin Stockholm belediye başkan adayları listesinde üçüncü sırada yer alıyor. Yani partisinin top adayları arasında. Dolayısıyla seçim kampanyası esnasında partinin bütün desteği arkasında olacak. 

Kaplan ile bu konuyu enine boyuna konuştuk. Hafta içerisinde Haber İsveç sitesinde çok önemli bilgilerin yer aldığı bu detaylı röportajı siz değerli okurlarımızla paylaşacağız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir